Axit nuclêic là cơ sở vật chất chủ yếu của sự sống. Vậy axit nuclêic là gì, gồm những loại nào, có cấu trúc như thế nào ?
I. Mục tiêu :
- Viết được sơ đồ khái quát nuclêôtit
- Mô tả được câu trúc và chức năng của phân tử ADN, giải thích vì sao ADN vừa đa dạng vừa đặc trưng.
II. Phương tiện dạy học :
- Mô hình ADN, tranh vẽ ADN, các phiếu học tập
- Máy vi tính, máy chiếu ...
III. Nội dung trọng tâm :
- Cấu trúc không gian của ADN
- Phân biệt được cấu các đơn phân.
I. Cấu trúc và chức năng adn
1. Nuclêôtit - đơn phân của ADN :
- ADN được cấu tạo từ những loại nuclêôtit nào ?
- Hãy quan sát tranh và cho biết các thành phần cấu tạo của một nuclêôtit, vị trí liên kết của các thành phần trong một nuclêôtit ?
I. Cấu trúc và chức năng adn
1. Nuclêôtit - đơn phân của ADN :
4 loại nuclêôtit :
? Ađênin (A), Guanin (G) : Bazơ lớn - Purin.
? Timin (T), Xitôzin (X) : Bazơ bé - Pirimidin
- Các nuclêôtit liên kết với nhau như thế nào để tạo nên phân tử ADN ?
- Hãy quan sát đoạn phim sau và cho biết các nuclêôtit liên kết với nhau như thế nào ?
I. Cấu trúc và chức năng adn
2. Cấu trúc của ADN :
a. Cấu trúc hoá học :
Với 4 loại nuclêôtit (A, T, G, X) có thể tạo ra bao nhiêu chuỗi pôlinuclêôti khác nhau ?
- Các nuclêôtit liên kết với nhau -> chuỗi pôlinuclêôtit
- Giữa 2 nuclêôtit kế tiếp liên kết với nhau bằng liên kết 3` -5` phôtphodiester, giữa gốc đường của nuclêôtit này với nhóm phôtphat của nuclêôtit kế tiếp.
I. Cấu trúc và chức năng adn
2. Cấu trúc của ADN :
a. Cấu trúc hoá học :
- Các nuclêôtit liên kết với nhau -> chuỗi pôlinuclêôtit
- Giữa 2 nuclêôtit kế tiếp liên kết với nhau bằng liên kết 3` -5` phôtphodiester, giữa gốc đường của nuclêôtit này với nhóm phôtphat của nuclêôtit kế tiếp.
- Các chuỗi pôlinuclêôti được đặc trưng bởi thành phần, số lượng, trật tự sắp xếp các nuclêôtit.
Giữa hai mạch của ADN liên kết với nhau như thế nào ?
I. Cấu trúc và chức năng adn
2. Cấu trúc của ADN :
a. Cấu trúc hoá học :
- Các nuclêôtit liên kết với nhau -> chuỗi pôlinuclêôtit
- Giữa 2 nuclêôtit kế tiếp liên kết với nhau bằng liên kết 3` -5` phôtphodiester, giữa gốc đường của nuclêôtit này với nhóm phôtphat của nuclêôtit kế tiếp.
- Các chuỗi pôlinuclêôti được đặc trưng bởi thành phần, số lượng, trật tự sắp xếp các nuclêôtit.
- Phân tử ADN có 2 mạch pôlinuclêôtit. Các nuclêôtit liên kết theo NTBS : A = T, G = X
A t g x x a g t a g t x a g t x a
T A X G G T X A T X A G T X A G T
Tổng số nu : N = A + T + G + X = 2A + 2G
Số liên kết hiđrô : H = 2A + 3G
I. Cấu trúc và chức năng adn
2. Cấu trúc của ADN :
a. Cấu trúc không gian :
I. Cấu trúc và chức năng adn
2. Cấu trúc của ADN :
a. Cấu trúc không gian :
? Chuỗi xoắn kép, song song, ngược chiều, xoắn từ trái -> phải (xoắn phải).
? Một vòng xoắn cao : 3,4 nm (34Ao), chứa 10 cặp nuclêôtit.
? Đường kính vòng xoắn : 2 nm (20 A0)
? Phân tử có thể dài hàng chục, hàng trăm micrômet (1micrômet = 1000nm)
I. Cấu trúc và chức năng adn
3. Chức năng của ADN :
I. Cấu trúc và chức năng adn
3. Chức năng của ADN :
? Lưu trữ, bảo quản thông tin di truyền bằng mã hoá bộ ba (ba nuclêôtit liên tiếp/ADN = 1 bộ ba/ARN = 1 axit amin/Prôtêin)
? Truyền đạt thông tin di truyền .
Ii. Cấu trúc và chức năng arn
1. Nuclêôtit - đơn phân của ARN
Hãy quan sát tranh và so sánh đơn phân của ADN và đơn phân của ARN !
Ii. Cấu trúc và chức năng arn
1. Nuclêôtit - đơn phân của ARN
H3PO4
H3PO4
C5H10O4
C5H10O5
A, T, G, X
A, U, G, X
Đêôxiribôzơ
Ribôzơ
Hãy quan sát tranh và so sánh sự hình thành chuỗi pôlinuclêôtit của ADN và ARN !
Ii. Cấu trúc và chức năng arn
2. Cấu tạo chung của ARN :
- Các nuclêôtit liên kết với nhau bằng liên kết phôtphođieste -> Pôlinuclêôtit (ARN).
- ARN được tạo nên từ 4 loại nuclêôtit : A, U, G, X
Hãy quan sát tranh và so sánh cấu tạo của ADN và ARN !
- ARN có cấu trúc một mạch
3. Các loại ARN :
Hãy quan sát tranh và so sánh cấu tạo của 3 loại ARN !
rARN
mARN
- Cấu trúc mạch thẳng
- Mang các bộ ba mã hoá thông tin di truyền
- Mỗi phân tử : có bộ ba mở đầu và bộ ba kết thúc
- Truyền TTDT từ ADN -> Tế bào chất để tổng hợp prôtêin
- Chuỗi pôlinuclêôtit xoắn lại tạo cấu trúc 3 thuỳ, có những đoạn liên kết bổ sung, có những đoạn không liên kết bổ sung.
+ Đầu 3` : gắn với axit amin
+ Đầu 5` : tự do
+ Một thuỳ mang bộ ba đối mã
- Vận chuyển axit amin.
- Chuỗi pôlinuclêôtit xoắn lại, có nhiều đoạn có liên kết bổ sung.
- Thành phần cấu tạo nên bào quan ribôxôm